Prezydencie nasz, Ojcze i Zarządco!

Dnia 3-go marca 1916 r. o godzinie 11-ej rano do Prezydenta st. m. Warszawy, księcia Zdzisława Lubomirskiego przybyła delegacja przedmieść, złożona z 50 osób, w imieniu której Przewodniczący Komisyi przedmieść, inż. Stefan Bystydzieński, zwrócił się do Ks. Prezydenta z następującem przemówieniem:

Dostojny Książe Prezydencie!
Gdy we wrześniu roku ubiegłego Centralny Komitet Obywatelski zmuszony został działalność swą zawiesić, liczne a bardzo ubogie rzesze na przedmieściach Warszawy, pozbawione wszelkich zarobków i pomocy, żyjące z dnia na dzień — w nadzwyczaj ciężkiem znalazły się położeniu. Usiłowania jednostek wobec ogromu codziennie wzrastających potrzeb były bezowocne.
To też wzrok nasz zwrócił się ku Warszawie, ku stolicy naszej, stamtąd rady i pomocy wyglądając. I nie doznaliśmy zawodu.
Albowiem dostrzegłeś, Mości Książę, ginących z nędzy przedmieść współobywateli, a gorące Twe serce żywo odczuło niedolę współbraci.
I wyciągnąłeś do nas, Dostojny Książę Prezydencie, pomocną rękę, biorąc przedmieścia pod Swoją i prześwietnego Komitetu Obywatelskiego opiekę, ratując tysiące biedaków od głodu i chłodu, tysiące dzieci od zagłady, wnosząc zarazem oświatę, porządek, ład i bezpieczeństwo.
Za to serdeczne odczucie niedoli bratniej, za ten czyn obywatelski, wyrażamy Tobie, Mości Książę, i Komitetowi Obywatelskiemu, na czele którego stoisz, gorącą podziękę i głęboką wdzięczność."

Następnie proboszcz wolski ks. kanonik Puchalski i p. Antoni Wysocki, prezes Komitetu Obyw. Pelcowizny, dyrektor zarządzający Tow. Akc. fabryki machin „K. Rudzki i S-ka" wręczyli Księciu Prezydentowi adres podziękowania, który został odczytany przez ks. proboszcza Blizińskiego z Mokotowa:

„Miłościwe Książę! Jaśnie Oświecony, Prezydencie nasz, Ojcze i Zarządco!
Sub tuum praesidium...
Bywałoć to już za dawnych, lepszych naszej sławnej Rzeczypospolitej czasów, że Antiqua Civitas Varsoviensis, jako dbała o pisklęta kokosz, garnęła pod swe skrzydła leżące po za jej bramami suburbia. Dość wspomnąć one Solce, one Kawęczyny, one Grzybowy, one Leśna — ba! i samo Suburbium Cracoviense, dotąd swe stare przezwisko konserwujące, które poprzód za murem miejskim, separatim, jako dziczki surowe marniały, dziś zasie przystojnie i okazale rosną, jako rodzone pnia macierzystego konary.
I dobrze było w tem przytuleniu serdecznem dziatkom z macierzą, a macierzy z dziatkami, i rozkwitały wespół cudnie, ad majorem Dei et Reipublicae gloriam, oskomę w chciwcach budząc postronnych.
Wszelako, gdy tak naczelny gród Korony Polskiej w moc i urodę urastał, wykluwały się pod jego bokiem nowe, napoły miejskie, napoły wieśniacze skupiska, niby opida maluchne, o łaskę adoptacyi dopraszające się jako to zawżdy bywa, że słaby mizerak pod ramię mocnego pcha się bogacza, ale nie były czasy po temu, i ludzie, co później przyszli, takoż po temu nie byli. I upływały lata, a my, ludkowie podmiejscy, w opuszczeniu-śmy żyć musieli, sami sobie radząc, chłopiętom niesfornym podobni, gdy je matka w gniewie za próg domostwa wyżenie.
Aż przyszła nawałność wielka, która dużo wywróciwszy, już i reszcie groziła zagładą. Padł strach na Polskę całą, padła trwoga najsroższa na jej corcordium: Warszawę. I była chwila takowa, że wszyscy - a już najbardziej my, po przedmieściach, extra muros, jako w opuszczeniu i sieroctwie żyjący, upadłszy na duchu, pytaliśmy - „Aza to już nasz moment ostatni?"
Ulitował się wonczas Stwórca mizeryi naszej i zesłał nam na pomoc Męża opatrznościowego, który ster publicznej nawy w krzepkie dłonie ująwszy, od rozbicia ją uchronił.
Mężem onym Ty byłeś, Książę Miłościwe, Ty Serenissime ac Illustrissime Domine Princeps et Proconsul, Ty następco w linji prostej Gizów, Baryczków, Korbów, Czamerów i przedostatniego z tej linji magistralnej Ignacego Wysogoty Zakrzewskiego. Mądre a bystre Twe oko spojrzeniem przezornem, nie jeno ośrodek grodu, ale i najdalsze jego krańce objęło. I dosięgło to oko nas chudziaków, oddawna do Macierzy przymykających, a zawżdy dotąd od niej odtrącanych.
I rzekłeś Mości Książę - „Zaprawdę, krzywda się dzieje tym braciom naszym i dobytkowi ich. Niech zbliżą się i pod jednym dachem z nami zasiądą. Nie rozpraszać się nam trzeba, jeno skupiać, albowiem w gromadzie silniejsi będąc, nikomu się nie damy."
Jakoż stało się wedle słów Twoich. I zespoliły się w jedno ostatnie suburbia z prastarym, naczelnym grodem Koronnym, aby uczyniło się zadość publicznemu i naszemu dobru, i aby rozkwitła Nova, non tamen Magna sed Magnanira Civitas Varsoviensis.
Przeto chylimy się dziś do stóp Twoich, Miłościwe i Opatrzne Książę, i jako Panu i Ojcu naszemu, wdzięcznością przepełnione serca oddawamy.
Żyj nam i rządź nami jaknajdłużej!
W Tobie nadzieja i ufność nasza!"

(Adres ułożył Wiktor Gomulicki, iluminował Maksymiljan Bystydzieński, ramy z bronzu wykonali Bracia Łopieńscy).

Książę Prezydent w serdecznych słowach dziękował delegacyi za wyrażone mu uznanie.

źródło: http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/plain-content?id=160384

Przemówienie, 1916

Tagi

ztm (258) tramwaj (157) zima (117) dziecko (113) koń (94) autobus (90) drzewo (78) trakcja tramwajowa (67) śnieg (65) kościół (61) Ostrzelane (60) szkoła (53) rower (43) wojsko (37) budowa (35) ruina (32) drzewa rosną (29) wehrmacht (29) gtwb (26) kwiat (26) samochód Warszawa (26) fort (25) kot (25) samochód (25) kolejka (25) popraw (22) panorama (21) kapliczka (19) wózek dziecięcy (19) bluszcz (18) film (18) sport (18) samolot (17) pies (17) pałac (15) tabliczka adresowa (15) czołg (15) staw (14) remont (13) 126p (12) bazar (12) powódź (12)